Het kultuureiland Damsterplas bestaat voornamelijk uit water begroeid met zuurstof gevende planten en het leefgebied van karpers en veel waterinsecten en diverse kikkersoorten .

Daaromheen treft u enkele moerassige gebieden vol valariaan ,  grassige gebieden met veel kamille en klaver, pitriet en brandnetels, enkele voedselarme zandvlaktes ontstaan bij de zandafgraving, een kleine vijver waarin veel kikkers leven en wat ruigere gebieden met wat er van nature groeit met heuvels waar de paarden nu lopen.

De waterranden zijn met name begroeid met rietsoorten, oeverbeplanting en wilgen en bieden een thuis aan een keur uit watervogels waaronder wilde eenden , waterhoentjes en zwanen.

De Damsterplas is ontstaan door intensieve zandwinning op voormalig landbouwgrond voor de N33 . Na de zandwinning heeft het terrein een tijdje braak gelegen, waarna de toenmalige gemeente Slochteren een landschapspark heeft aangelegd met enkele zandpaden , bankjes en een kudde paarden voor de begrazing. De natuur heeft haar gang kunnen gaan in deze periode en wel zo uitbundig dat de plas vanaf de weg niet zichtbaar meer was en op enkele plekken onbegaanbaar. In december 2020 heeft de Stichting Kultuureiland na flink wat officieel papier en planwerk het gebruikersrecht verkregen.

Er is toen direct van start gegaan met diverse grondwerkzaamheden en landschapsinrichting. De zicht versperrende wilgen werden gesnoeid en hergebruikt in insectenheuvels en op een deel van het terrein werd de overbemeste bovenlaag afgeschraapt.  Bij de nieuwe aanleg zijn  specifieke heuvels aangelegd voor eetbare bloemen, theekruiden, klein fruit, keuken en geneesachtige kruiden en een moestuinheuvel voor vaste moestuinplanten zoals rabarber en mierikswortel.

In 2022 is een aardappelveldje aangelegd. Een deel van de afgegraven grond met de insectenheuvels van de afgegraven wilgen is ingezaaid als inheemse bloementuin.

Tussen de tuinen in treft u een aantal basispodia voor kleinschalige en grotere toekomstige evenementen, een zaagpodium,een kleine overkapping voor de T tuin en kleine bijeenkomsten en diverse kunst en opslagwerken en nieuwe zitplekken.